سلام
خوبيد همه؟ من هم خوبم مرسي كه بهم سر زديد . ريحانه جونم من حتما برات خصوصي هر چي كه تجربه در باره مسابقه گذاشتن دارم مينويسم ببخش كه هنوز نرسيدم دارم ميرم بيرون شايد كه شب كه برگشتم برات بنويسم ولي حتما طي امروز و فردا مينويسم.
بچه ها اين مطالب كه ميگذارم حدود سي جلسه است كه حتما بخونيد من خودم در پروسه رژيم شايد بيش از ده بار اينها را خوندوم ولي هر بار كه ميخوندم باز چيز جديد ياد ميگيرم.
خيلي بهتون براي تصميم گيريهاي درست در پروسه كاهش وزن و تغيير لايف استايل كمك كننده است.
من تا الان نيم ساعت پياده روي كردم. حتما بعد از ظهر دو چرخه سواري رو ميكنم. امروز ناهار خوراك ميگو درست ميكنم كه خيلي خوشمزه است
ميگو و براكلي , قارچ و هويج و فلفل دلمه اي با پاستا و پنير كه خيلي خوشمزه ميشه. و البته با كالري خوب بطور خاص كه سير كننده است
خوب پس فردا ميايم جلسات ديگه رو ميگذارم. فعلا خوش باشيد.
سروي جان چشم حتما ادت ميكنم. ولي ميتوني با سركشي به بچه ها و شركت در مسابقه ريحانه جونم با بچه ها اشنا تر بشي.
جلسه
دوم
الگوهاي مصرف و مشکلات تغذيه
مقدمه :
در برنامه اول کلياتي
راجع به تعاريف تغذيه ، غذا ، ماده مغذي ، سوء تغذيه ، رژيم غذايي متعادل،
کمبودهاي اوليه و ثانويه تغذيه اي بيان کرديم . در اين جلسه ، الگوهاي مصرف و
تأثير آن بر سلامتي انسان را مورد بحث قرار خواهيم داد . آيا الگوي مصرف مي تواند
در تأمين سلامتي و ايجاد بيماري ها نقش داشته باشد ؟
بر اساس
بررسي هاي سازمان جهاني بهداشت ، هشت الگوي متفاوت مصرف غذايي در دنيا تشخيص داده
شده است که اين الگوها را در دو دسته کشورهاي ثروتمند و فقير دسته بندي مي کنند.
تفاوت الگوهاي مصرف در کشورهاي ثروتمند و فقير عبارتند از :
در کشورهاي
ثروتمند ، مصرف گوشت ده تا بيست برابر کشورهاي فقير است . جالب توجه است که بدانيد
در يک کشور در حال توسعه يا فقير ، چنين تفاوتي بين قشر مرفه و فقير آن جامعه وجود
دارد .
مصرف گوشت
بين طبقه مرفه کشورهاي ثروتمند ده برابر طبقه فقير است . مصرف تخم مرغ در کشورهاي
ثروتمند ده برابر کشورهاي فقير است ، پس اگر در کشورهاي ثروتمند توصيه مي شود که
در مصرف زرده تخم مرغ براي کودکان احتياط شود و افراط نشود به اين دليل است .
اگر به
عنوان کارشناس تغذيه ، به شخصي توصيه مي کنيد که چه مقدار تخم مرغ مصرف نمايد بايد
به اين نکته توجه کرد که آيا ايشان از قشر ثروتمند جامعه است يا خير ؟ اگر از قشر
ثروتمند جامعه بود مي توانيد بگوئيد که در مصرف تخم مرغ احتياط کند ولي اگر از قشر
متوسط و پائين جامعه بود توصيه شود که تخم مرغ زياد مصرف کند . مصرف لبنيات در
کشورهاي ثروتمند چهار برابر کشورهاي فقير است .
مصرف شکر و
قندهاي ساده با جذب سريع که شامل قند ميوه ها مي شود در کشورهاي ثروتمند زياد است
که حدود بيست و چهار درصد انرژي را تأمين مي کند .
ويژگي الگوي مصرف در کشورهاي ثروتمند :
ويژگي الگوي
مصرف کشورهاي ثروتمند ، مصرف زياد گوشت ها است ، به گونه اي که 3/2 پروتئين
دريافتي مردم را پروتئين هاي حيواني تشکيل مي دهند . مصرف زياد چربي ها مخصوصاً
چربي هاي اشباع شده حيواني ، بيش از چهل درصد انرژي مردم را تشکيل مي دهند .
مصرف زياد
قند و شکر و يا قندهاي ساده با جذب سريع که شامل قند ميوه ها است بيست و چهار درصد
انرژي را در اين کشورها تشکيل مي دهند . در صورتيکه توصيه مي شود سهم اين قندها از
پانزده درصد انرژي بيشتر نباشد .
مصرف کم
فيبرها يا الياف غذايي که به علت کمي مصرف غلات ، حبوبات و مخصوصاً سبزي ها و ميوه
ها است در اين الگو قابل توجه است . کمبود مصرف فيبرهاي غذايي در مردم ثروتمند مي
تواند بيماري هايي از قبيل يبوست و سرطان را به وجود آورد .
تأثير الگوي مصرف بر سلامتي انسان :
چاقي و
افزايش وزن : برآورد مي شود 20 درصد از مردم اين کشورها چاق هستند . براساس برخي
از بررسي هايي که در ايران انجام شده ، در شهرهاي بزرگ بيست درصد مردم چاق هستند .
فشار خون يکي از معضلات مردم اين کشورها است . برآورد مي شود که حدود شش درصد مردم
ليپو پروتئينهاي خونشان بالا است .
پوسيدگي دندانها :
به علت افراط
در مصرف قندهاي ساده با جذب سريع ، بروز ( ايجاد ) پوسيدگي دنداني در اين کشورها
بالا است . به عنوان مثال در کشور انگلستان فقط ده درصد کودکاني که به سن پنج
سالگي مي رسند دچار پوسيدگي دنداني نشده اند يعني نود درصد کودکان دچار پوسيدگي
دنداني شده اند و يا در کشور فرانسه نوجوانان به سنين 18-15 سال فقط سه درصدشان به
پوسيدگي دنداني مبتلا نشده اند و نود و هفت درصد دچار درجاتي از پوسيدگي دنداني
شده اند.
در کشور ما
وضعيت پوسيدگي دندان ، وضعيت خوبي ندارد و در بين بيست و دو کشور منطقه مديترانه
شرقي ، مقام بيست و يکم را دارد ( قبل از کشور لبنان ) . وضعيت پوسيدگي دنداني در
کشور ما از کشور سومالي هم بدتر است .
البته بايد گفت مردم سومالي بسيار فقير هستند
و از مصرف انواع قندها محروم هستند . اما در کشور ما اين گونه نيست و انواع قندها
( نوشابه ، شکلات ، بستني ، کاکائو و ... ) در دسترس قشر وسيعي از مردم قرار دارد
، بنابراين پوسيدگي دنداني در کشور ما وضعيت خوبي ندارد .
آنچه که در
گذشته به نام بيماري هاي تمدن ناميده مي شد به علت کمي مصرف فيبر به صورت گسترده
در کشورهاي ثروتمند بود . هموروئيد ، نقرس ، بيماريهاي قلبي عروقي ، سنگ کيسه و
صفرا که البته رابطه سرطان کولون و کمبود مصرف فيبر به اثبات رسيده و در ساير موارد
هنوز به صورت فرضيه اين مسئله مطرح است .
ويژگي الگوي مصرف در کشورهاي فقير :
رژيم غذايي
يکنواخت : تنوع غذايي در تغذيه مردم اين کشورها به صورت گسترده وجود ندارد و يا
استفاده وسيع از گروههاي چهارگانه غذايي آنچنان جايگاهي ندارد و به نحو مطلوب استفاده
نمي شود. به گونه اي که ماده غذايي اصلي فقط 65 تا 90 درصد انرژي را تأمين مي کند
. پيامد اين الگو ، مصرف کم پروتئين ها که عمدتاً از راه پروتئين هاي گياهي تأمين مي شود
که ارزش بيولوژيک آنها پايين است و مصرف زياد سبزي و ميوه يا فيبرهاي غذايي که
جنبه مثبت رژيم غذايي آنها است مي باشد .
سوء تغذيه
انرژي پروتئين به طور گسترده اي وجود دارد . يک ميليارد نفر در کره زمين از سوء
تغذيه پروتئين رنج مي برند . کمبود ريز مغذي ها بسيار زياد است به گونه اي که کم خوني فقر آهن ، يک
ميليارد نفر را در روي کره زمين رنج مي دهد . کمبود يد و معضل گواتر به طور گسترده
اي وجود دارد .
وضعيت الگوي مصرف در ايران :
سوء تغذيه
انرژي پروتئين يا کمبود انرژي در بعضي از مناطق کشور ما مخصوصاً مناطق روستايي يا
حاشيه نشين شهري تا 50 درصد مردم ما را در بر مي گيرد .
کمبود پروتئين
در 20 درصد و کمبود ويتامين
A
در مناطق خشک گرمسيري مثل خوزستان و هرمزگان
وجود دارد .
کم خوني فقر
آهن به طور گسترده اي وجود دارد به گونه اي که 50 درصد زنان باردار از اين مشکل
رنج مي برند .
کمبود
ويتامين
B1 به دليل مصرف نان مشکل اجتماعي ما نيست اما کمبود ويتامين
B2 به دليل کم بودن مصرف لبنيات وجود دارد . کمبود ويتامين
C
نيز به طور فصلي وجود دارد .
جلسه
چهارم
کربوهيدراتها
(2)
مقدمه :
در
جلسه گذشته کلياتي در مورد کربوهيدراتها ، تقسيم بندي آنها ، اهميت تغذيه اي گلوکز و فروکتوز بيان
کرديم .
در ادامه درس
در مورد مشتقات تک قندي ها ، دو قندي ها ( دي ساکاريدها ) و پلي ساکاريدها توضيح
مي دهيم .
سئوال : آيا
مي دانيد که نشاسته سريعترين و ارزانترين و فراوانترين منبع انرژي براي
انسان است. در همه نقاط دنيا يک ماده غذايي نشاسته اي ، غذاي اصلي مردم
است. در بيش از 50
درصد کشورهاي دنيا برنج ، گندم ، ذرت ، سيب زميني و نان ، را به عنوان
غذاي اصلي
استفاده مي کنند. مشتقات تک قنديها ، سوريبتول است که از احياي گلوکز به
دست مي
آيد . ويژگي آن سرعت جذب خيلي کند است . بنابراين به طور کامل جذب نمي شود
.
سرعت کند جذب سوريبتول در چند زمينه مورد استفاده تغذيه اي
قرار مي گيرد :
در افراد
ديابتي که تمايل به خوردن مربا يا شربت شيرين دارند مي توان از سوريبتول استفاده
کرد. زيرا به علت جذب کند سوريبتول مقداري از اين مواد وارد روده شده و توسط فلور
روده تخمير مي شود و گاز ايجاد مي کند .بنابراين فرد ديابتي مي تواند دو قاشق
مرباخوري سوريبتول بخورد و اگر مقدار زيادتري استفاده کند دچار نفخ مي شود و اگر
مقدار بيشتري استفاده کند دچار اسهال مي شود .
يکي از مشکلات
افرادي که رژيم لاغري مي گيرند ، پائين آمدن قند خون و احساس گرسنگي است .
بنابراين سوريبتول درست است که کربوهيدرات است اما به دليل جذب کُند ، مصرف مقدار
کمي از آن مي تواند قند خون را در حد طبيعي نگه دارد و يا در افرادي که در ذخيره
سازي گليکوژن کبدي مشکل دارند ، مي توان از اين ويژگي بهره جست .
مشتقات تک
قندي به نام اينوزيتول ، که يک هگزوز حلقوي است ، معمولاً در سبوس غلات مثل نان به
صورت ترکيب با شش مولکول اسيد فسفوريک است که اصطلاحاً به آن اسيد فيتيک مي گويند
. وقتي اسيد فيتيک بدين صورت است ، ارزش تغذيه اي ندارد زيرا قند و فسفر آن قابل
استفاده نيست و در ضمن مانع جذب کلسيم و آهن غذا نيز مي شود ، اما اگر ناني مثل
نان سنگک را تخمير کنيم به وسيله خمير ترش اسيد فيتيک تجزيه مي شود ، قند و فسفر
آن قابل استفاده مي گردد و مانع از جذب کلسيم و فسفر هم نمي شود .
دو قندي ها يا دي ساکاريدها :
ساکاروز يا
قند معمولي يک دو قندي است که مصرف آن با بهبود وضع اقتصادي بالا مي رود. عوارض
مصرفي آن پوسيدگي دندان ، بيماري قلبي و عروقي و کاهش طول عمر است .
لاکتوز يا
قند شير ، يک دو قندي است . اهميت اين قند در شير خواراني است که از شير مادر
تغذيه مي کنند .
-آيا مي دانيد که شير مادر شيرين شيرها در بين تمام
گونه حيوانات است . مقدار لاکتوز شير مادر 7 درصد است ، در صورتيکه در شير گاو
کمتر از 5 درصد است . اين مسأله باعث شده نوزاداني که از شير مادر تغذيه مي شوند
علاوه بر اينکه 40 درصد انرژي از اين قند تأمين گردد، مقداري از آن هضم شود و
مقداري از آن وارد روده شده و توسط ميکرو ارگانيزمي به نام لاکتوباسيلوس بينيدوس
تخمير شود و در روده محيط اسيدي ايجاد کند . اين محيط اسيدي از رشد ميکروب هاي
بيماري زاي پاتوژن جلوگيري مي کند . اين يکي از ويژگيهاي شير مادر است .
چند قندي ها يا پلي ساکاريدها :
1-
مهمترين پلي ساکاريدها ، نشاسته است که ارزان ترين و
سريعترين منبع انرژي براي انسان است. در هر کشوري يکي از مواد غذايي غني از
نشاسته ، مهمترين منبع غذايي است . مصرف بيش از 50 درصد از مردم دنيا برنج ، نان ،
سيب زميني و ذرت است .
2-
گليکوژن : تنها شکل ذخيره انرژي به صورت قند در بدن
انسان است . مقدار ذخيره گليکوژن در انسان 350 گرم است . حدود 100 يا 108 گرم
گليکوژن در کبد است و بقيه در عضلات است. مقدار ذخيره گليکوژن در بدن انسان به
اندازه اين است که نيازهاي نصف روز انسان را تأمين مي کند . بدين صورت که فردي
گرسنه است و غذا نمي خورد ، گليکوژن کبدي ، قند خون وي را تأمين مي کند و گليکوژن
عضلات ، نيازهاي عضلاني را تأمين مي کند . زماني که گرسنگي دوم اتفاق مي افتد ،
زماني است که گليکوژن کبدي تخليه شده و گليکوژن که تحت تأثير آنزيم فسفريلاز قرار
مي گيرد گليکوژن کبدي است نه گليکوژن عضلات .
گروه ديگري از کربوهيدراتها فيبرها يا الياف غذايي هستند .
در دستگاه
گوارش انسان آنزيم هضمي براي فيبرها وجود ندارد ، لذا هضم نمي شوند . اما از آنجا که
در فيزيولوژي دفع دستگاه گوارش انسان نقش بسزايي دارند ، داراي اهميت تغذيه اي فوق
العاده اي است . فيبرها جاذب الرطوبه هستند بنابراين با آبي که مي گيرند باعث حجيم
شدن مدفوع مي شوند و از ابتلاء به يبوست جلوگيري مي کنند . ابتلا به سرطان کولون
در مرداني که مقدار زيادي فيبر مصرف مي کنند بسيار نادرست است ( کشورهايي مثل
ايران و کشورهاي آفريقايي از اين مزيت بهره مند هستند ) .
فيبرها به دو دسته تقسيم مي شوند :
1-
فيبرهاي محلول در آب .
2- فيبرهاي غير محلول .
1-
فيبرهاي محلول در آب : پکتين و صمغ ها هستند . اين
فيبرها عمدتاً در ميوه ها و سبوس جو وجود دارند و توصيه مصرف نان جود در ديابتي ها
به دليل فيبر محلول در آن است ، زيرا فيبرهاي محلول مانع از جذب کلسترول مي شوند و
از آنجا که ديابتي ها در معرض ابتلا به کلسترول بالاي خون هستند بنابراين فيبرهاي
محلول مي توانند مانع جذب کلسترول گردند و از بالا رفتن کلسترول خون جلوگيري کنند
.
2-
فيبرهاي غير محلول در آب : مثل سلولز و پکتين که
بيشتر جنبه ساختماني گياهان را تشکيل مي دهند و در جذب کلسترول نقشي ندارند .
به طور کلي
فيبرها در سلامتي انسان نقش دارند . به ازاء هر 1000 کيلو کالري در روز بايد 12
گرم فيبر دريافت کند . فردي که در روز 2000 کيلو کالري دريافت مي کند حداقل بايستي 25 گرم فيبر دريافت کند . توصيه مي شود
که به ازاء هر کيلو گرم وزن بدن ، نيم گرم فيبر در رژيم غذايي وجود داشته باشد تا
از مزاياي آن بهره مند شويم .
متابوليسم کربوهيدراتها :
کربوهيدراتها
به گلوکز تبديل مي شوند و گلوکز به دو طريق در بدن متابوليزهئ مي شود :
1-
متابوليسم هوازي گلوکز : بدين صورت که ابتدا مولکول
گلوکز مي شکند و دو مولکول اسيد پيرويک ايجاد مي کند ، اسد پيرويک دکربکسيله مي
شود و به مشتق استيل تبديل مي شود ، مشتق استيل با کوآنزيم
A
ترکيب مي شود و استيل کوآنزيم
A
را ايجاد مي کند . استيل کوآنزيم
A وارد چرخه
کرپس مي شود و طي يک سلسله واکنشهاي پياپي به آب ، انرژي و
CO2 تبديل مي شود.
2-
متابوليسم بي هوازي : زماني که بدن در شرايط اضطراري
قرار مي گيرد متابوليسم بي هوازي رخ مي دهد . مثلاً ورزشکاري که فعاليت سنگين
انجام مي دهد ، قادر به تأمين کل انرژي
مورد نياز خود از طريق هوازي نيست ، قسمتي از انرژي خود را از طريق بي هوازي تأمين
مي کند. يا در شرايطي که فرد در حالت خفگي قرار مي گيرد ( آب يا دود ) بدن از
طريق متابوليسم بي هوازي سعي در حفظ حيات مي کند . بدين صورت که مولکول گلوکز مي
شکند ، دو مولکول اسيد پيروويک ايجاد مي کند ، هر مولکول اسيد پيروويک احياء مي
شود و اسيد لاکتيک ايجاد مي کند .
علت اينکه اسيد
لاکتيک باعث گرفتگي عضله يا خستگي ورزشکاران مي شود ، متابوليسم بي هوازي است .
بنابراين در شرايط بي هوازي از متالوليسم گلوکز
2
ATP ( آدنوزين تري فسفات) و در شرايط
هوازي از متابوليسم گلوکز 38 ATP انرژي حاصل مي شود .
البته ممکن است
تصور کنيد هضم متابوليسم بي هوازي باعث تخريب انرژي مي شود در صورتيکه اسيد لاکتيک جمع
شده در عضله با جريان خون به کبد مي رود و مجدداً تبديل به گليکوژن مي شود و
دوباره قند مي سازد .
جلسه اول در پست قبلي آمده است. جلسه سوم را پيدا نكردم !!! ولي پيدا كردم ميگذارم در آرشيوم هست. يك جايي